Fundacja TRES działa w obszarze kultury. Realizujemy projekty artystyczne, artystyczno-edukacyjne i wydawnicze. Szczególne zainteresowanie fundacji to fotografia – jej aspekt artystyczny, historyczny i społeczny. Badamy ją jako medium poznawania świata i historii oraz jako bodziec do zmiany społecznej.

Wróć do bloga
www.zbaszyn1938.pl - portal łączący cyfrowe zasoby archiwalne

Zbąszyń, miasto na zachodzie Wielkopolski w 1938 roku był świadkiem wydarzeń, które odcisnęły swe piętno na losach tysiąc obywateli polskich. Wydarzenia te były wynikiem akcji niemieckich władz skierowany przeciwko Żydom przebywającym w Niemczech posiadającymi polskie paszporty. Do Zbąszynia, przygranicznego, czterotysięcznego, wtedy miasteczka trafiło ok. 8000 ludzi z terenu całych Niemiec. Władze polskie zorganizowały dla tej grupy na terenie całego miasta obóz, wymuszając ich pobyt przez 10 miesięcy do końca sierpnia 1939 roku. Deportacja i pobyt w Zbąszyniu zostało przez historyków określone jako "Preludium zagłady".

W wyniku działań Fundacji TRES, min publikacji "Do zobaczenia za rok w Jerozolimie”, filmowi i wystawom, udało się odnaleźć w archiwach polskich, (IPN i APP) nigdzie nie publikowane dokumenty o wielkiej wadze dla badaczy tematu, oraz rodzin potomków represji niemieckich.

Projekt jest ideą połączenia na portalu www.zbaszyn1938.pl rozproszonych zasobów archiwalnych. Dostęp do do treści archiwalnych online jest bezpłatny.

home-zbaszyn1938jpg

Partnerami projektu są: Instytut Pamięci Narodowej, Archiwum Państwowe w Poznaniu, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Dokumenty będące w zasobach IPN oraz APP zostały digitalizowane z zachowaniem standardów obowiązujących w tych instytucjach, przez osoby o najwyższych kwalifikacjach w tym zakresie. Udostępniono je na potrzeby projektu nieodpłatnie, stanowiąc wkład rzeczowy do wspólnego przedsięwzięcia tych instytucji. Dokumenty będące w posiadaniu Fundacji TRES zostały zdigitalizowane z uwzględnieniem Katalogu Dobrych Praktyk i Standardów Digitalizacji Materiałów Archiwalnych, przez osoby biorące już udział w tego typu zadaniach m.in dofinansowanych w ramach konkursu Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych w 2017 roku.

Działania w ramach projektu:
  • Transliteracja-transkrypcja zdigitalizowanego dokumentu z zasobu IPN (dokument jest w całości rękopiśmienny)
  • Kwerenda i wytypowanie dokumentów do digitalizacji z zasobu APP
  • Digitalizacja zasobów APP
  • Transliteracja-transkrypcja zdigitalizowanego dokumentu z zasobu APP
  • Digitalizacja zbiorów własnych Fundacji TRES
  • Opracowanie zarejestrowanych historii mówionych (dokonana zostanie transkrypcja zapisu audio i indeksacja nazwisk oraz nazw własnych występujących w wypowiedziach)
  • Zaprojektowanie nowego wyglądu i mechanizmu portalu zbaszyn1938.pl,
  • Prace programistyczne nad portalem
  • Organizacja i przeprowadzenie Konferencji Naukowej na terenie UAM Poznań (nt. stanu badań nad historią i pamięcią Polenaktion z uwzględnieniem starej i nowej bazy źródłowej pochodzącej z zasobów archiwów państwowych, społecznych i prywatnych)

    _RGB0073jpg
    _RGB0115jpg
    _RGB0141jpg

  • Opracowanie merytoryczne pakietu multimedialnego, także jako pochodna konferencji naukowej oraz organizacja serii seminariów w wybranych jednostkach akademickich, szkołach oraz w centrach animacji kultury historycznej w Polsce i za granicą za pośrednictwem lub przy wykorzystaniu portalu internetowego łączącego cyfrowe zasoby archiwalne nt. historii i pamięci Polenaktion
  • Przygotowanie wirtualnego seminarium jako formy promocji wyników projektu z uwzględnieniem materiałów przygotowanych i przedstawionych podczas konferencji
  • Przeprowadzenie wirtualnych seminariów dla badaczek i badaczy, archiwistów i muzealników, animatorów lokalnej kultury historycznej z Polski oraz zagranicy (po 25 uczestników w każdym seminarium )

IMG_2026JPG
IMG_2027JPG

Do pobrania
Materiały edukacyjne o POLENAKTION w Zbąszyniu dla nauczycieli i edukatorów: https://drive.google.com/drive/folders/1kGVe7tzaelkd3_YSJ5Ls3QEmSt4PgUee?usp=sharing


Projekt współfinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (Kultura Cyfrowa 2019)

mkidn-finansowaniepng
80 rocznica POLENAKTION

Obchody 80 rocznicy POLENAKTION - deportacji z Niemiec do Zbąszynia polskich Żydów już za nami. Przez cały tydzień w Zbąszyniu odbywały się różnorodne wydarzenia związane z historycznymi wydarzeniami z 1938, ale także takie, które przybliżały mieszkańcom tradycję i kulturę żydowską. Mieliśmy okazję posłuchać koncertów, zobaczyć spektakle, wziąć udział w warsztatach, grach ulicznych i wykładach.

Kulminacją obchodów była wizyta w Zbąszyniu grupy osób – potomków deportowanych do Zbąszynia w 1938 roku. Mogliśmy zobaczyć jedyną znaną kopię „Listy deportowanych” – cenny dokument archiwalny potwierdzający skalę deportacji.

Młodzież zbąszyńska pokazała spektakl oparty na korespondencji z 1938-39 roku deportowanych do swoich rodzin. Zorganizowano również, we współpracy ze stroną niemiecką wyjazd do Berlina na wystawę „AUSGEWIESEN! Berlin 28.10.1938”



Organizatorzy:
Biblioteka Gminna w Zbąszyniu, Fundacja TRES, Zbąszyńskie Centrum Kultury, Stowarzyszenie Przestrzeń, Zespół szkół nr 1 w Zbąszyniu
Partnerzy:
Instytut Pamięci Narodowej oddział w Poznaniu, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Freie Universität Berlin, Aktivesmuseum, Neue Synagoge Berlin

Wsparcie finansowe:
Samorząd Województwa Wielkopolskiego, Instytut Pamięci Narodowej oddział w Poznaniu, starosta powiatu Nowy Tomyśl, Gmina Zbąszyń, Forum Dialogu



Artur Bryks i fundacja La Porza nieznana historia ratowania dzieł sztuki

Artur Bryks urodził się pod Radomiem w rodzinie ortodoksyjnych Żydów około 1890 roku i prawdopodobnie wbrew woli rodziny wyjechał do Berlina a następnie do Szwajcarii, gdzie studiował malarstwo. Zaangażowany był w ruch ekspresjonistyczny oraz był współtwórcą, wraz z niemieckim antyfaszystą Wernerem Alvo von Alvensleben i włoskim rzeźbiarzem Mario Bernasconi, grupy La Porza. Dzięki tej zapomnianej dzisiaj grupie, liczącej w samych Niemczech 1500 członków, udało się uratować przed unicestwieniem wiele dzieł sztuki indeksowanych przez nazistów jako "Entartete Kunst". Dzięki swoim międzynarodowym kontaktom grupa, z Bryksem na czele, od 1939 roku, ratowała również Żydów europejskich. Projekt zakładał kwerendy w nieprzebadanych do dzisiaj prywatnych archiwach i zbiorach związanych z postacią Artura Bryksa oraz grupy La Porza, które znajdują się w Izraelu, we Włoszech i w Wielkiej Brytanii.


Projekt realizowany był przez: Małgorzatę Quinkenstein, historyk sztuki, specjalistkę w zakresie współczesnej kultury żydowskiej oraz Izraela oraz badań proweniencyjnych, Małgorzatę Maksymiak, doktor nauk humanistycznych, literaturoznawczyni i kulturoznawczyni.

Efektem projektu jest 2778 kart archiwalnych obiektów i dokumentów.


Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

MKiDN-01_cmykjpg
Polski dyplomata Feliks Chczewski i Polenaktion 1938

Fundacja TRES jest współproducentem filmu dokumentalnego w reżyserii Jacka Kubiaka. Feliks Chiczewski i Polenaktion 1938 poświęconego akcji pomocy Żydom, zorganizowanej przez polskiego konsula w Lipsku, Feliksa Chiczewskiego w okresie tzw. Polenaktion i „nocy kryształowej” w 1938 r. Film realizowany był na terenie Niemiec, Polski.



Film współfinansowany jest ze środków Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej.

logofwpnjpg
Książka „Do zobaczenia za rok w Jerozolimie”

bookjpg

Do zobaczenia za rok w Jerozolimie – deportacje polskich Żydów w 1938 roku z Niemiec do Zbąszynia to dwujęzyczna (polsko-angielska) książka pod redakcją Izabeli Skórzyńskiej i Wojciecha Olejniczaka przedstawiająca historię, tło polityczne i społeczne oraz pamięć tzw. Polenaktion a w szczególności czas dziesięciu miesięcy pobytu w Zbąszyniu (przygranicznym miasteczku w zachodniej Wielkopolsce) tysięcy deportowanych z Niemiec polskich Żydów.

Bogato ilustrowana książka zawiera artykuły historyków z Polski: Rafał Witkowski, Krzysztof Rzepa, Jerzy Tomaszewski (autor książki "Preludium zagłady"), Niemiec: Gertrud Pickhan, USA: Bonnie Harris i Izraela: Witold Mędykowski. W części poświęconej pamięci znalazły się z kolei eseje i artykuły: Erwina Schenkelbacha (współautor projektu upamiętniającego „Do zobaczenia za rok w Jerozolimie” na dworcu w Zbąszyniu z 2008 roku), Lothara Quinkensteina, Sabine Würsch, Wojciecha Olejniczaka, Pawła Urbanowicza i Wojciecha Walczaka.

Uzupełnieniem opracowań naukowych i esejów literackich są osobiste narracje pamięci świadków, następców i spadkobierców dramatycznych wydarzeń roku 1938. Publikację wzbogacają dokumenty archiwalne, w tym korespondencja i fotografie dokumentujące „historię i pamięć zbąszyńską" 1938-2012. Licząca 216 stron publikacja zawiera ponad 300 fotografii i reprodukcji, w tym wiele nigdy wcześniej nie publikowanych.

Promocji książki towarzyszyła wystawa edukacyjna pokazana w Poznaniu, Berlinie, Frankfurcie nad Odrą, Gnieźnie, Zbąszyniu, Wrocławiu.

Zobacz: http://zbaszyn1938.pl/zbaszyn/spotkania-promocyjne









gniezno_wystjpgprelekcjajpgwroclaw1png